Umowa użyczenia samochodu to dokument, który poświadcza przekazanie wskazanej osobie przez właściciela danej rzeczy na bezpłatne użytkowanie. Może być zawarta na czas określony lub nieokreślony z dowolną osobą, zarówno spokrewnioną, jak i zupełnie obcą. Trzeba ją jednak odpowiednio spisać.
- Na czym polega umowa użyczenia samochodu?
- Czy umowa użyczenia auta musi zostać zawarta na piśmie?
- Jakie informacje powinna zawierać umowa użyczenia auta?
- Kim jest użyczający, a kim biorący w umowie użyczenia?
- Przedmiot użyczenia – jak opisać samochód?
- Czas trwania umowy użyczenia auta – czy musi być określony?
- Jakie są prawa i obowiązki stron umowy użyczenia?
- Kiedy możliwe jest wypowiedzenie umowy użyczenia?
- W jakim stanie należy zwrócić użyczony samochód?
- Umowa użyczenia pojazdu – co z ubezpieczeniem OC?
- Czy trzeba zgłaszać do firmy ubezpieczeniowej użyczenie pojazdu?
- Podsumowanie
- FAQ – najczęściej zadawane pytania
Na czym polega umowa użyczenia samochodu?
Istotą umowy użyczenia samochodu jest udostępnienie biorącemu auta, z którego może on korzystać nieodpłatnie. Użyczenie w Polsce jest uregulowane prawnie – umowę użyczenia regulują przepisy zawarte w art. 710-719 kodeksu cywilnego. W rezultacie jest to umowa nazwana. Może zostać zawarta zarówno na czas oznaczony, jak i nieoznaczony.
Art. 710 Kodeksu cywilnego – definicja umowy użyczenia: Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.
Chcesz od razu przejść do spisania umowy użyczenia samochodu? Pobierz przygotowany przez nas wzór – jest on dostępny w formacie .pdf i edytowalnym formacie .docx.
Wzór umowy użyczenia samochodu .pdf – do pobrania
Wzór umowy użyczenia samochodu .docx – do pobrania
Czy umowa użyczenia auta musi zostać zawarta na piśmie?
Umowa użyczenia samochodu może zostać zawarta ustnie – forma pisemna wcale nie jest wymagana. Nie oznacza to jednak, że nie warto spisać umowy. Przeciwnie, papierowa umowa z pewnością będzie dobrym rozwiązaniem dla osób, które użyczają auto swoim pracownikom lub znajomym. To dwie z wielu sytuacji, gdy warto dysponować pisemnym potwierdzeniem przekazania auta – może to uchronić przed różnymi nieprzyjemnościami, np. gdyby kierowca spowodował kolizję lub wypadek.
Uwaga!
Jakie informacje powinna zawierać umowa użyczenia auta?
Umowa użyczenia samochodu, jak każda inna umowa, powinna zawierać takie elementy jak: data i miejsce zawarcia umowy, dane stron, przedmiot użyczenia, zasady użytkowania pojazdu, czas trwania umowy i obowiązki stron. Musi być skonstruowana w taki sposób, aby nie pozostawiać miejsca na niedomówienia.
Kim jest użyczający, a kim biorący w umowie użyczenia?
Strony umowy użyczenia są dwie – to użyczający (ten, który użycza samochód) i biorący (ten, który korzysta z udostępnionego mu auta). Strony powinny zostać dokładnie określone – należy podać dane każdej ze stron, czyli:
- imię i nazwisko;
- miejsce zamieszkania;
- numer PESEL;
- numer dowodu tożsamości (dowodu osobistego lub paszportu).
Stroną umowy użyczenia nie zawsze jest osoba fizyczna – równie dobrze może nią być przedsiębiorca. W przypadku osób prawnych pula niezbędnych danych jest odmienna – w umowie użyczenia powinny znaleźć się:
- nazwa przedsiębiorcy;
- numer NIP – ewentualnie KRS;
- numer REGON;
- imię i nazwisko osoby uprawnionej do reprezentacji.
Przedmiot użyczenia – jak opisać samochód?
W umowie użyczenia należy tak opisać pojazd, aby był łatwy w identyfikacji, podając takie dane jak:
- marka i model;
- numer VIN;
- rok produkcji;
- numer rejestracyjny;
- moc i pojemność silnika.
Uwaga!
Art. 711 Kodeksu cywilnego: Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł wadę z łatwością zauważyć.
Czas trwania umowy użyczenia auta – czy musi być określony?
W umowie użyczenia musi znaleźć się informacja o okresie jej obowiązywania, ale nie musi być on sztywno opisany datami. Strony mają dowolność w kwestii jego ustalenia. Czas użyczenia może być:
- określony – wówczas użyczenie kończy się z konkretną, wskazaną w umowie datą;
- nieokreślony – strony nie podają konkretnej daty zwrotu pojazdu, ale uwzględniają informacje o okresie wypowiedzenia (może on wynosić np. 7 dni).
Nie można też zapomnieć, że czas trwania umowy użyczenia może zostać określony jeszcze inaczej – taką możliwość przewiduje art. 715 Kodeksu cywilnego: Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nie oznaczony, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić.
Co to oznacza? Kiedy taki zapis ma zastosowanie? Kiedy samochód jest użyczany na czas zrealizowania konkretnego, określonego zadania.
Przykład
Jakie są prawa i obowiązki stron umowy użyczenia?
W umowie użyczenia nie może zabraknąć informacji o prawach i obowiązkach jej stron. Dotyczy to zwłaszcza biorącego, który będzie przez pewien czas korzystać z samochodu. Stąd też w treści umowy należy doprecyzować następujące kwestie:
- biorący może/nie może przekazywać auta osobom trzecim bez pisemnej zgody użyczającego;
- biorący może/nie może dokonywać zmian, wprowadzać poprawek czy przeróbek samochodu bez pisemnej zgody użyczającego;
- biorący musi używać samochodu zgodnie z jego przeznaczeniem i instrukcjami producenta.
Uwaga!
Aby uniknąć nieporozumień, należy też sprecyzować, czy to biorący będzie pokrywać koszty związane z eksploatacją pojazdu w okresie obowiązywania umowy użyczenia samochodu. Najczęściej tak właśnie jest. To biorący – a nie użyczający – płaci m.in. za paliwo, płyn do spryskiwaczy, wymianę żarówek, a także drobne naprawy.
Biorący musi mieć na uwadze fakt, że odpowiada finansowo w przypadku kradzieży, wypadku lub stłuczki w sytuacji, gdy użytkował pojazd niezgodnie z warunkami umowy lub doszło do rażącego niedbalstwa (np. pozostawienie kluczyków w samochodzie).
Co z obowiązkami i prawami użyczającego? Na mocy umowy użyczenia zobowiązuje się on udostępnić wskazany w umowie pojazd, a także domagać się jego zwrotu w konkretnych okolicznościach.
Kiedy możliwe jest wypowiedzenie umowy użyczenia?
Umowa użyczenia pojazdu może naturalnie wygasnąć (gdy skończy się okres umowy albo dojdzie do zakończenia zadania, do którego auto było niezbędne), ale mogą też wypowiedzieć ją strony. Oto przypadki, w których do tego dochodzi:
- jeśli biorący używa auta niezgodnie z przeznaczeniem lub umową,
- jeśli biorący oddaje auto w użytkowanie osobie trzeciej,
- gdy zmienią się okoliczności i użyczający potrzebuje pojazdu,
- gdy biorący zaniedbuje pojazd, co sprawia, że jest on narażony na uszkodzenia i zaniedbanie.
Warto brać pod uwagę, że zerwanie umowy jest łatwiejsze w przypadku wersji na czas nieokreślony, z zachowaniem okresu wypowiedzenia. W umowie na czas określony warto zawrzeć dodatkowy punkt opisujący sytuacje, w których może być ona wypowiedziana przed czasem.
Uwaga!
W jakim stanie należy zwrócić użyczony samochód?
Zgodnie z prawem biorący powinien zwrócić użyczony samochód w stanie niepogorszonym, z zastrzeżeniem, że nie odpowiada za zużycie wynikające z prawidłowego użytkowania pojazdu. Taki zapis należy zawrzeć w umowie, aby zamknąć drogę do roszczeń bezpodstawnych, np. wynikających z naturalnego zużycia poszycia pedałów czy wytarcia kierownicy. Wówczas – jako biorący – możesz ponieść koszty jedynie wówczas, gdy nie powiadomisz użyczającego o poważnej usterce lub gdy powstanie ona wskutek użytkowania pojazdu w sposób niezgodny z umową użyczenia.
Umowa użyczenia pojazdu – co z ubezpieczeniem OC?
Koszt ubezpieczenia OC pokrywa właściciel pojazdu, czyli użyczający. To on jest też odpowiedzialny za ciągłość składek i na niego spadnie ewentualna kara ze strony UFG, jeśli tego obowiązku nie dotrzyma. Co w przypadku, gdy biorący pojazd w użytkowanie będzie sprawcą szkody? Może dojść wówczas do kilku sytuacji:
- jeśli pojazd miał OC – z niego wypłacone zostanie odszkodowanie poszkodowanemu w zdarzeniu, a ucierpieć mogą zniżki właściciela pojazdu,
- jeśli pojazd miał OC, jednak biorący był pod wpływem alkoholu, środków odurzających, nie miał uprawnień lub zbiegł z miejsca zdarzenia – firma ubezpieczeniowa wypłaci odszkodowanie z OC, ale następnie zwróci się do sprawcy wypadku, czyli biorącego, z regresem ubezpieczeniowym,
- jeśli pojazd nie miał OC – odszkodowanie wypłaci Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, a następnie zwróci się z regresem ubezpieczeniowym solidarnie do właściciela pojazdu oraz biorącego jako sprawcy zdarzenia.
Czy trzeba zgłaszać do firmy ubezpieczeniowej użyczenie pojazdu?
W kontekście ubezpieczenia OC nie ma to znaczenia, chyba że dodatkowy kierowca jest osobą młodą lub niedoświadczoną.
Wypowiedź eksperta
Stefania Stuglik, specjalistka ds. ubezpieczeń komunikacyjnych
Jeśli masz dodatkowe polisy dobrowolne, zwłaszcza autocasco, sprawdź, czy dostaniesz odszkodowanie, jeśli spowoduje on zdarzenie. Może się okazać, że będzie to niemożliwe, jeżeli nie zgłosisz zawczasu dodatkowego kierowcy pojazdu.
Podsumowanie
- Umowa użyczenia pojazdu dotyczy bezpłatnego przekazania pojazdu w użytkowanie biorącemu przez użyczającego.
- Umowa użyczenia pojazdu nie musi zostać zawarta w formie pisemnej. Jest to jednak rozwiązanie rekomendowane.
- W dobrze sporządzonej umowie użyczenia auta powinny znaleźć się informacje m.in. o stronach i przedmiocie umowy. Określić należy też, jak biorący ma korzystać z pojazdu.
- Umowa użyczenia obowiązuje w określonym w umowie terminie lub bezterminowo, np. do czasu wykonywania obowiązków, do których użyczony pojazd jest niezbędny.
- Umowa użyczenia samochodu może zostać wypowiedziana przez użyczającego, np. wówczas, gdy pojazd bez jego zgody zostanie wydany osobom trzecim.
- Warto zgłosić ubezpieczycielowi fakt użyczenia pojazdu dodatkowemu kierowcy, aby uniknąć przykrych konsekwencji w sprawie kolizji lub wypadku.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy umowa użyczenia samochodu musi być potwierdzona notarialnie?
Osoby, które decydują się spisać umowę użyczenia samochodu, nie muszą tego robić w obecności notariusza. Czasem jednak jest to wymóg. Przykład? Sytuacja, gdy osoba, która została uprawniona do używania auta, chce też korzystać z abonamentu uprawniającego do korzystania z parkingu znajdującego się w płatnej strefie parkowania.
Gdzie zgłosić umowę użyczenia samochodu?
Umowa użyczenia pojazdu jest umową między stronami, więc nie wymaga zgłaszania w żadne miejsce. Umowę trzeba będzie jednak przedstawić np. w urzędzie dzielnicy, aby osoba korzystająca z użyczonego auta mogła bezpłatnie korzystać z miejsc parkingowych.
Ile kosztuje sporządzenie umowy użyczenia samochodu w formie aktu notarialnego?
Za swoją pracę notariusz pobiera wynagrodzenie – taksę notarialną, a ona zależna jest od wartości pojazdu. Przykładowo maksymalna stawka taksy notarialnej od wartości powyżej 3000 zł do 10 000 zł wynosi 310 zł + 2 proc. nadwyżki powyżej 10 000 zł. Pozostałe stawki można znaleźć w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.
Czy umowa użyczenia samochodu może być odpłatna?
Dla umowy użyczenia charakterystyczna jest nieodpłatność. Przedmiot umowy, a zatem samochód, zostaje oddany biorącemu w bezpłatne użytkowanie. Jeżeli w zawartej przez strony umowie znajdzie się informacja np. o miesięcznej opłacie, jaką będzie ponosić strona korzystająca z auta, to umowa ta przestanie być umową użyczenia, a zacznie być umową najmu, która jest m.in. opodatkowana.
